Η απόφαση της Σύμβασης της Βέρνης να υποβαθμίσει το καθεστώς προστασίας του λύκου τίθεται σε ισχύ, μετακινώντας το είδος από το καθεστώς του «αυστηρά προστατευόμενου» σε «προστατευόμενο». Αυτή η αλλαγή, η οποία θα αντικατοπτριστεί και στην Οδηγία για τους Οικοτόπους της ΕΕ, επιτρέπει τη λήψη μέτρων όπως η θανάτωση «προβληματικών» λύκων και η εισαγωγή ποσοστώσεων κυνηγιού.

 

Σκοπός της αλλαγής

 

Η μεταβολή αυτή είναι αποτέλεσμα έντονων πιέσεων από ομάδες κτηνοτρόφων και αγροτών, ωστόσο, η υποβάθμιση της νομικής προστασίας του λύκου είναι αντίθετη στην ισχυρή δημόσια υποστήριξη και τα επιστημονικά στοιχεία που ευνοούν τη διατήρηση του λύκου στην Ευρώπη.

 

Ενώ τα προβλήματα που προκαλούνται από την αύξηση του πληθυσμού και της εξάπλωσης του λύκου σε αγρότες, κτηνοτρόφους και στις τοπικές κοινωνίες των αγροτικών περιοχών, γενικότερα, είναι σημαντικά και πρέπει να αντιμετωπιστούν άμεσα, εξίσου σημαντικά είναι και τα περιθώρια εφαρμογής μεθόδων ενεργητικής προστασίας του ζωικού κεφαλαίου που έχουν αποδειχτεί αποτελεσματικές σε πολλές περιοχές στην Ευρώπη.

 

Τέτοιες μέθοδοι, αλλά και η εμπλοκή όλων των ενδιαφερόμενων μερών, κυρίως των αγροτών, κτηνοτρόφων και εν γένει των αγροτικών κοινωνιών, σε συμμετοχικά σχήματα διαμόρφωσης λεπτομερών διαχειριστικών εργαλείων και παρεμβάσεων ενδέχεται να συνοδεύονται από πολλαπλά και βιώσιμα οφέλη.

 

Αντίθετα, η θανάτωση λύκων, η οποία ήταν εξάλλου επιλέξιμη και πριν την τελευταία μεταβολή (ως εξαίρεση, όπου είχαν δοκιμαστεί όλες οι άλλες μέθοδοι) αποτροπής ζημιών, δεν συνοδεύεται από αντίστοιχα οφέλη.

 

Ανάκαμψη της άγριας ζωής

 

Τα τελευταία 30-40 χρόνια, μεγάλα σαρκοφάγα, όπως η καφέ αρκούδα και ο λύκος, έχουν σημειώσει αξιοσημείωτη ανάκαμψη. Αυτό οφείλεται εν μέρει σε νομοθεσίες προστασίας, όπως η Σύμβαση της Βέρνης και η Οδηγία για τους Οικοτόπους, οι οποίες συνέβαλαν επίσης στην αποκατάσταση των θηραμάτων τους, όπως τα ελάφια και οι αγριόχοιροι. Πρόκειται για μια σημαντική –και σπάνια– επιτυχία στη διατήρηση της βιοποικιλότητας.

 

Δυνητικές συγκρούσεις

 

Η επιστροφή των λύκων και των αρκούδων (καθώς και των ελαφιών και των αγριόχοιρων) έχει επίσης αναζωπυρώσει συγκρούσεις σχετικά με τις ζημιές που προκαλούνται από την άγρια ζωή, ειδικά στην κτηνοτροφία. Οι προσεγγίσεις της άγριας πανίδας κοντά στην  ανθρώπινη δραστηριότητα, επηρεάζουν ιδιαίτερα τις αγροτικές κοινότητες, συμπεριλαμβανομένων των κτηνοτρόφων, των βοσκών και των κυνηγών, και έχουν πυροδοτήσει συζητήσεις σχετικά με τη σχέση του ανθρώπου με τη φύση.

 

Ενώνοντας διαφορετικές απόψεις

 

Η «Καλλιστώ» συμμετέχει στο εταιρικό σχήμα του έργου “Co-creating Coexistence: Advancing policies, practices, and stakeholder engagement for integrating wildlife and livestock into sustainable multi-functional landscapes in Europe” (και ακρωνύμιο “CoCo”: HORIZON Research and Innovation Actions, Project number: 101181958, 1/11/2024-31/10/2027). Το έργο CoCo είναι ένα πρόγραμμα της ΕΕ, χρηματοδοτούμενο από το Horizon Europe, με 18 εταίρους σε 12 ευρωπαϊκές χώρες.

 

Το πρόγραμμα στοχεύει στην ομαλή συνύπαρξη ανθρώπων και άγριας ζωής. Συγκεκριμένα, προωθεί βιώσιμες λύσεις για τη συνύπαρξη κτηνοτροφίας και άγριας ζωής, αντιμετωπίζοντας προκλήσεις όπως ζημιές στην παραγωγή και το ζωικό κεφάλαιο. Το “CoCo” φιλοδοξεί να συλλέξει δεδομένα από ένα δείγμα τουλάχιστον: 1.000 κτηνοτρόφων, 1.000 κυνηγών, 1.000 γαιοκτημόνων σε 12 χώρες της ΕΕ, καθώς και ποιοτικά δεδομένα από ένα μεγάλο δείγμα και άλλων εμπλεκόμενων κοινωνικών εταίρων. Τα ευρήματα και τα αποτελέσματα του προγράμματος θα ενσωματωθούν σε έναν «οδικό χάρτη συνύπαρξης», παρέχοντας καινοτόμες πρακτικές και πολιτικές για τη μείωση των συγκρούσεων και την ενίσχυση της συνεργασίας σε πολύ-λειτουργικά τοπία, προς όφελος τόσο των τοπικών κοινωνιών, όσο και της άγριας ζωής.

 

Η «Καλλιστώ» έχει αναλάβει στο συγκεκριμένο έργο τον συντονισμό των 17 εταίρων του έργου στο πλαίσιο τριών δράσεων: (1) Της κριτικής επισκόπησης συμμετοχικών διαδικασιών για την αντιμετώπιση συγκρούσεων μεταξύ τοπιών κοινωνιών και μεγάλων σαρκοφάγων με επικέντρωση σε ζητήματα ζημιών σε ζωικό και φυτικό κεφάλαιο, (2) τη διερεύνηση μιας σειράς παραμέτρων καινοτόμων τεχνολογιών που αναπτύσσονται με σκοπό την αποφυγή τέτοιων συγκρούσεων, και (3) τη συλλογή και επεξεργασία ανατροφοδότησης από εμπλεκόμενες κοινωνικές ομάδες ώστε η παραγωγή των παραδοτέων του έργου να οικοδομηθεί πάνω στις απόψεις των άμεσα ενδιαφερομένων.

 

Περισσότερες πληροφορίες: https://cocoproject.eu/

 

Δηλώσεις

 

🗣 Καθηγητής John Linnell, Πανεπιστήμιο Εφαρμοσμένων Επιστημών Εσωτερικής Νορβηγίας, επικεφαλής έργου CoCo

 

«Το έργο CoCo έρχεται σε μια κρίσιμη στιγμή – θα προσφέρει πολύτιμες γνώσεις για τη διαμόρφωση πολιτικών, καθώς η προσοχή μετατοπίζεται από το ‘πώς αποτρέπουμε την εξαφάνιση των μεγάλων σαρκοφάγων;’ στο ‘πώς ζούμε με μια επιτυχία διατήρησης;’. Δεν μπορούμε να υποσχεθούμε εύκολες λύσεις, αλλά μπορούμε να διασφαλίσουμε ότι θα ακουστούν ποικίλες απόψεις στη συζήτηση».

 

🗣 Katrina Marsden, επικεφαλής προγράμματος, adelphi, υπεύθυνη διάδοσης και συνδημιουργίας

 

«Το έργο CoCo στοχεύει να εξισορροπήσει την προσέγγιση από πάνω προς τα κάτω που έχει ακολουθηθεί μέχρι τώρα, ενσωματώνοντας τις τοπικές φωνές και δίνοντας στην τοπική γνώση την ίδια βαρύτητα με τις ακαδημαϊκές προσεγγίσεις. Μέσω της εμπλοκής των τοπικών κοινοτήτων στη συνδημιουργία της προσέγγισης του έργου και του σεβασμού των απόψεών τους, επιδιώκουμε να σχεδιάσουμε βιώσιμα μοντέλα συμβίωσης».