Καθώς η πρόκληση της συνύπαρξης μεταξύ κτηνοτροφίας και μεγάλων σαρκοφάγων εντείνεται σε όλη την Ευρώπη, το έργο CoCo συνεχίζει τη δέσμευσή του να κατανοήσει και να στηρίξει εκείνους που βρίσκονται στην πρώτη γραμμή. Το φετινό καλοκαίρι, ερευνητές από το Γαλλικό Εθνικό Ινστιτούτο Αγροτικής Έρευνας, Τροφίμων και Περιβάλλοντος (INRAE) ξεκίνησαν μια σημαντική επιτόπια έρευνα σε δύο διαφορετικές περιοχές της Γαλλίας – το Couserans στην Ariège και το Mont Lozère στις Κεβέννες – όπου αρκούδες και λύκοι διεκδικούν εκ νέου τα ιστορικά τους εδάφη.
Η Γαλλία ξανακερδισμένη από τα μεγάλα σαρκοφάγα
Σχεδόν εξαφανισμένα τον 20ό αιώνα, η αρκούδα, ο λύκος και ο λύγκας επιστρέφουν σταδιακά στο γαλλικό τοπίο. Στην Ariège, οι αρκούδες έχουν επανεισαχθεί εδώ και σχεδόν τριάντα χρόνια, ενώ στις Κεβέννες οι λύκοι έχουν επιστρέψει φυσικά την τελευταία δεκαετία. Και οι δύο περιοχές χαρακτηρίζονται από την εποχική μετακινούμενη κτηνοτροφία, με κοπάδια προβάτων και βοοειδών να διασχίζουν δυσπρόσιτες περιοχές· μια πρακτική που περιπλέκεται από την έντονη ανθρώπινη δραστηριότητα αλλά και την παρουσία μεγάλων θηρευτών. Κατσίκες, άλογα και άλλα είδη οικόσιτων ζώων συνθέτουν επίσης τον πλούσιο ποιμενικό καμβά αυτών των ορεινών περιοχών, μοιραζόμενα τόσο τις δυσκολίες όσο και τις ευκαιρίες της συνύπαρξης.
Αφοσίωση στο πεδίο
Από τον Ιούνιο, οι ερευνητές του INRAE έχουν συναντήσει περίπου πενήντα κτηνοτρόφους και βοσκούς, καταγράφοντας τις πρακτικές, τις εμπειρίες και τις απόψεις τους μέσα από αναλυτικά ερωτηματολόγια. Οι συνεντεύξεις αυτές διερευνούν την πραγματικότητα της συνύπαρξης με λύκους και αρκούδες, όπως αυτή διαμορφώνεται τόσο από ιστορικούς δεσμούς τους, όσο και από σύγχρονες προκλήσεις. Και στις δύο περιοχές, οι παλιές σχέσεις με τα μεγάλα σαρκοφάγα –σημαδεμένες από το κυνήγι και την αμφιθυμία– συνεχίζουν να επηρεάζουν τις σημερινές αντιλήψεις και πρακτικές, με την τοπική ιστορία να κυμαίνεται από τον θρύλο του «θηρίου της Ζεβοντάν» στις Κεβέννες μέχρι τα θεάματα με αρκούδες και τις προσπάθειες εξάλειψής τους στην Ariège.
Διάλογος δύο κατευθύνσεων: Συνεχίζοντας μαζί
Η επιτόπια έρευνα αποκαλύπτει την έντονη ανάγκη των κτηνοτρόφων να ακουστούν, μαζί με πολλά ερωτήματα για το μέλλον της συνύπαρξης. Η ομάδα του CoCo δεσμεύεται να καλλιεργήσει έναν ουσιαστικό διάλογο δύο κατευθύνσεων: Να συλλέγει την τοπική γνώση και να μοιράζεται τα αποτελέσματα, ώστε να ενημερώνει τον δημόσιο διάλογο και να στηρίζει τη συν-διαμόρφωση λύσεων. Η συνύπαρξη διαπραγματεύεται στο πεδίο· και μέσα από τον διάλογο επιστήμης και κοινωνίας, το έργο επιδιώκει να σχεδιάσει ρεαλιστικές κατευθύνσεις δράσης, αξιοποιώντας τόσο την επιστημονική γνώση όσο και την εμπειρία των ανθρώπων της υπαίθρου. Συγκρίνοντας τις γαλλικές εμπειρίες με εκείνες άλλων ευρωπαϊκών περιοχών, το CoCo στοχεύει να εμπλουτίσει τη συλλογική κατανόηση των προκλήσεων της συνύπαρξης.
«Η συμμετοχή των τοπικών κτηνοτρόφων και βοσκών είναι απαραίτητη, αν θέλουμε να αναπτύξουμε λύσεις που να είναι ταυτόχρονα πρακτικές και βιώσιμες», λέει η Alice Ouvrier, μεταδιδακτορική ερευνήτρια στο INRAE. «Η εμπειρία και η γνώση τους είναι ανεκτίμητες για τη διαμόρφωση πολιτικών που θα λειτουργούν όχι μόνο υπέρ της άγριας ζωής, αλλά και για τις αγροτικές κοινότητες».
Στόχος είναι να προσφερθεί στους φορείς χάραξης πολιτικής ένα ισχυρό θεμέλιο για τον σχεδιασμό βιώσιμων πολιτικών, δίκαιων για τις ποιμενικές κοινότητες και υποστηρικτικών για την άγρια ζωή. Τα ευρήματα από τη Γαλλία θα συμβάλουν στη συνολική ευρωπαϊκή προσπάθεια να εξισορροπηθούν τα αγροτικά μέσα διαβίωσης με τη διατήρηση της φύσης.
